Mentrau Addysg i Ffoaduriaid

Cefndir

I lawer o ffoaduriaid a cheiswyr lloches, dim ond dechrau taith dipyn hirach tuag at integreiddio yw cyrraedd gwlad newydd. Mae cael mynediad i addysg uwch yn gallu bod yn arbennig o heriol. Mae’r rhwystrau sy’n eu hwynebu’n cynnwys: sgiliau iaith; systemau addysg anghyfarwydd; pwysau ariannol; a diffyg cymwysterau cydnabyddedig neu gyfleoedd.

Roedd prosiect Mentrau Addysg ar gyfer Ffoaduriaid (REI) yn ymateb i’r heriau hyn. Cafodd ei ddatblygu ar y cyd gan bartneriaid yn Hwngari, y DU, ac Awstria – tair gwlad a oedd wedi derbyn nifer sylweddol o ffoaduriaid. Daeth y prosiect â thri sefydliad addysg uwch at ei gilydd, ynghyd â chynrychiolwyr o’r gymdeithas sifil a phartneriaid cysylltiedig, i greu dull gweithredu cyffredin ar gyfer addysg i ffoaduriaid.

Manteisiodd y prosiect ar waith a phrofiad Prifysgol Canol Ewrop (CEU) gyda Menter Dysgu Agored (OLIve), a fu’n darparu cyfleoedd addysgol i ffoaduriaid a cheiswyr lloches yn Hwngari ers 2015. Cymerodd y prosiect y model hwn a’i addasu i’w wneud yn gynllun mwy dwys, â strwythur mwy cadarn, y gallai pobl mewn gwledydd eraill gael mynediad iddo.

Amcanion y prosiect

Prif nod y prosiect oedd helpu ffoaduriaid i gael mynediad i addysg uwch a chymryd rhan fwy gweithredol yn y gymdeithas a’r farchnad swyddi.

Yn hytrach na chynnig cyrsiau unigol yn unig, datblygodd y prosiect raglen addysg fwy cynhwysfawr a oedd yn cynnwys pynciau academaidd, sgiliau academaidd, rhaglenni dysgu ieithoedd, ac eiriolaeth. Bwriad y prosiect oedd paratoi myfyrwyr oedd yn ffoaduriaid ar gyfer bywyd fel israddedigion neu fyfyrwyr ôl-raddedig mewn prifysgolion, yn ogystal â’u harfogi â sgiliau i siarad ar ran ffoaduriaid a chynrychioli profiadau mudwyr mewn trafodaethau cyhoeddus.

Un o amcanion sylfaenol y prosiect oedd creu cenhedlaeth newydd o eiriolwyr dros ffoaduriaid. Drwy feithrin a datblygu sgiliau ymchwil, cyfathrebu, ac eiriolaeth ochr yn ochr â gwybodaeth academaidd, byddai cyfle i gyfranogwyr droi o fod yn destun trafodaeth gyhoeddus i gyfrannu’n uniongyrchol i’r drafodaeth honno.

Roedd y prosiect hefyd yn anelu i greu rhwydwaith barhaol a fyddai’n cysylltu sefydliadau addysgol, sefydliadau yn y gymdeithas sifil, ac eiriolwyr dros ffoaduriaid ledled Ewrop.

Rhoi’r prosiect ar waith

Fel man cychwyn, defnyddiodd y Fenter Addysg i Ffoaduriaid waith a wnaed gan raglen OLIve. Roedd y rhaglen wreiddiol honno’n cynnig cyrsiau penwythnos i ffoaduriaid a cheiswyr lloches, gan ganolbwyntio ar integreiddio i fyd addysg, byd gwaith cyflogedig, a’r gymdeithas gyffredinol o’u cwmpas. Aeth partneriaid y prosiect ati i addasu’r dull gweithredu yma – er mwyn ei ail-greu mewn dau sefydliad addysg uwch oedd yn bartneriaid.

Cafodd y model ei ehangu drwy greu Menter Mynediad Ffoaduriaid (RAI) – rhaglen 10 mis yn darparu cefnogaeth fwy dwys a strwythuredig i helpu paratoi darpar fyfyrwyr ar gyfer mynd i brifysgol. Drwy hyn, roedd cyfle i’r prifysgolion fynd i’r afael â phroblem a wynebir gan lawer o ffoaduriaid ym myd addysg uwch, sef y duedd i’w gwthio i’r ymylon.

Cafodd cyfranogwyr gyfle i ddatblygu gwybodaeth academaidd a sgiliau astudio ymarferol, a chryfhau eu sgiliau iaith ar yr un pryd. Roedd yr hyfforddiant mewn eiriolaeth yn ychwanegu dimensiwn pwysig arall, gan helpu darpar fyfyrwyr i ddeall sut y gallant ddefnyddio sgiliau ymchwilio, cyfathrebu, ac arweinyddiaeth i gyfrannu i drafodaethau cyhoeddus a dylanwadu ar y sgwrs am ffoaduriaid, mudo, a lloches.

Roedd gweithio ar draws tair gwlad yn rhoi cyfle hefyd i bartneriaid rannu profiadau, syniadau, a dulliau gweithredu. Drwy hynny, llwyddwyd i droi menter leol yn fodel y gellir ei rannu, addasu, a’i ddiweddaru mewn gwahanol leoliadau addysg uwch.

Canlyniadau ac effaith

Cafodd cronfa o adnoddau ymarferol ac aml-ddefnydd i ymarferwyr eu creu gan y prosiect. Mae’r rhain yn ddeunyddiau y gellir eu defnyddio gan bobl eraill sy’n gweithio ym maes addysg i ffoaduriaid a helpu i rannu dull gweithredu’r prosiect y tu hwnt i sefydliadau partner y prosiect gwreiddiol.

Yn ogystal, llwyddodd y prosiect i gyflwyno corff o ddeunydd ymchwil sydd wedi ysgogi trafod ehangach a chnoi cil yn y sector. Mae’r adnoddau hyn yn adlewyrchu a rhannu’r gwersi a ddysgwyd drwy waith y prosiect, yn ogystal â chyfrannu at drafodaethau am sut y gellir gwella mynediad at addysg uwch i ffoaduriaid, a sut y gellir ei wneud yn fwy cynhwysol.

Roedd datblygu deunydd ar gyfer cynadleddau yn elfen bwysig arall a ddeilliodd o rannu’r profiadau hyn – gan gynnwys fideos, podlediadau a arweiniwyd gan fyfyrwyr,  a ffilm a gynhyrchwyd dan arweiniad myfyrwyr. Roedd y rôl y myfyrwyr wrth greu a rhannu’r deunyddiau hyn yn adlewyrchu un o themâu canolog y prosiect: dylai ffoaduriaid gael cyfleoedd nid yn unig i gael mynediad at addysg, ond hefyd i fod yn rhan o’r sgwrs am eu profiadau a’u dyfodol.

I’r cyfranogwyr, roedd effaith y prosiect yn ymarferol a phersonol. Cawsant gyfle i feithrin sgiliau academaidd ac ieithyddol i’w helpu i fanteisio ar gyfleoedd addysg uwch, ynghyd â sgiliau eiriolaeth ac arweinyddiaeth a allai fod o help iddynt ddod yn rhan o’u cymunedau newydd a’r farchnad swyddi. Lawn mor bwysig, rhoddodd y prosiect gyfle i fyfyrwyr sy’n ffoaduriaid feithrin llais, rhannu eu safbwyntiau, a chyfrannu’n uniongyrchol i’r drafodaeth gyhoeddus.

Drwy adeiladu ar seiliau model oedd wedi’i sefydlu’n barod a chreu partneriaethau ar draws Hwngari, y DU, ac Awstria, helpodd prosiect Mentrau Addysg i Ffoaduriaid i osod sylfeini ar gyfer cymuned Ewropeaidd ehangach sydd â golwg ar wella cyfleoedd addysgol, cyfranogiad, a chynrychiolaeth ffoaduriaid.

I gael mwy o wybodaeth am yr astudiaeth achos yma, ewch i fas data prosiectau Erasmus+.